ΟΤΙ ΑΝ ΑΥΤΩ ΔΟΚΕΙ
ΑΡΙΣΤΟΝ ΕΙΝΑΙ



 



Διακύρηξη
Όραμα
Δράσεις
Αρχές
Αξίες
Στόχος
 
Πολιτικές Αρχές Δημοκρατίας και Κοινοβουλευτισμού

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

 

Οι πολιτικές αρχές της Δημοκρατίας συμπεραίνονται βασικά από τα ακόλουθα αρχαία κείμενα: α) τον Όρκο των Αθηναίων Πολιτών, β) την Αθηναίων Πολιτεία του Αριστοτέλη, γ) τα Πολιτικά του Αριστοτέλη, και δ) τη Ρητορική του Αριστοτέλη.

          Η γενική πολιτική αρχή είναι ότι ο Δήμος, ο Λαός, το σύνολο των πολιτών, όταν συνέρχεται στην Εκκλησία του Δήμου είναι το ανώτατο και αυτοτελές πολιτειακό όργανο. Ο Δήμος είναι η μοναδική ομάδα-πηγή εξουσίας. Δεν υπάρχουν κόμματα ή σωματεία ή άλλες οργανώσεις. Η εξουσία του Δήμου εξασφαλίζεται με την κλήρωση. Δεν υπάρχουν ταμπού, όλα, κάθε θεσμός, είναι δυνατό να συζητηθούν και να αμφισβητηθούν στην Εκκλησία του Δήμου. Όλα εκτός από την κλήρωση. Από όλα αυτά απορρέουν και συγκεκριμενοποιούνται οι ακόλουθες επιμέρους πολιτικές αρχές:

Αρχή πρώτη. Kύριος τρόπος για την ανάδειξη των αρχών είναι η κλήρωση. Η κλήρωση θεωρείται δημοκρατικός τρόπος ανάδειξης των αρχόντων, ενώ η εκλογή θεωρείται ολιγαρχικός τρόπος ανάδειξης των αρχών (Αριστ. Πολ. Δ, 1294β 7-9).

          Τα κληρωτά αξιώματα είναι συντριπτικά πολυαριθμότερα από τα αιρετά. Στην αρχαία Αθήνα η αναλογία είναι: 99,14% κληρωτά αξιώματα,  0,75% αιρετά αξιώματα και 0,09% με διορισμό. Η αναλογία αυτή αφορούσε βέβαια τους πολίτες. Στα κληρωτά αξιώματα λογαριάζονται και οι ανώτατοι δικαστές που είναι πάντα κληρωτοί και μη επαγγελματίες στη Δημοκρατία.

Αρχή  δεύτερη.  Ανεξαρτησία   και πλήρης διάκριση των τριών λειτουργιών της εξουσίας. Δεν επιτρέπεται η διθεσία-διαρχία στην ίδια ή διαφορετική λειτουργία της εξουσίας.

          Βέβαια κάθε πολίτης που έχει κληρωθεί δικαστής ή διοικητικός δεν παύει να συμμετέχει στην ψήφιση ή πρόταση νόμων και γενικότερα αποφάσεων στις Εκκλησίες του Δήμου: συμμετέχει κανονικά στη Νομοθετική κι αν ακόμα ασκεί κάποιο αξίωμα στις άλλες δύο, μια και είναι πάντα πολίτης.

Αρχή τρίτη. Ισότητα στη διαχείριση της εξουσίας.  Η άσκηση της εξουσίας είναι τιμή, δικαίωμα και καθήκον κάθε πολίτη καθώς επίσης και σχολείο για κάθε πολίτη. Κάθε πολίτης έχει τα ίδια δικαιώματα (και καθήκοντα) στη διαχείριση της εξουσίας` κανένας δεν τη νέμεται περισσότερο από τους άλλους  και  αυτό  ανεξάρτητα από εκπαίδευση ή άλλη ενδεχόμενη διαφορά.

          Οι θητείες   είναι  κατά  κανόνα ενιαύσιες· στις διοικητικο-εκτελεστικές μάλιστα θέσεις είναι και μη επαναλήψιμες, για να είναι δυνατό να περάσουν από αυτές όσο το δυνατό περισσότεροι πολίτες.

          Στα δικαστήρια, επειδή είναι πολυμελή, επιτρέπεται η επανακλήρωση. Δεν υπάρχουν επαγγελματίες δικαστές ή διοικητικοί υπάλληλοι.

Αρχή τέταρτη. Τα πολιτειακά όργανα είναι κατά κανόνα πολυπρόσωπα. Κάθε πολιτειακό όργανο πολυαριθμότερο είναι αρμοδιότερο (έχει δηλαδή μεγαλύτερη πολιτική ισχύ) από άλλο  ολιγαριθμότερο. Η Εκκλησία του Δήμου είναι το ανώτατο πολιτειακό όργανο, ακολουθούν τα πολυπρόσωπα δικαστήρια, (η Ηλιαία στην αρχαία Αθήνα), η Βουλή και έπειτα όλα τα άλλα, ανάλογα με το πλήθος των προσώπων που έχουν. Τελευταίος έρχεται σε ουσιαστική πολιτική ισχύ ο Επιστάτης των πρυτάνεων στην αρχαία Αθήνα (Πρόεδρος της Δημοκρατίας), επειδή ακριβώς είναι μονοπρόσωπο πολιτειακό όργανο.

Αρχή πέμπτη. ΄Οσο  περισσότερες αρμοδιότητες έχει κάποιο πολιτειακό όργανο κι όσο πιο ολιγοπρόσωπο είναι, τόσο η θητεία του είναι πιο ολιγοχρόνια. Τα δύο άκρα αυτή της πολιτικής αρχής είναι α) ο πολίτης που είναι ισόβιος, γιατί η μόνη του δύναμη είναι η ψήφος του και η δυνατότητα να κληρώνεται ή να ψηφίζεται σε όλα τα αξιώματα, και β) ο Επιστάτης των πρυτάνεων στην  αρχαία Αθήνα (Πρόεδρος της Δημοκρατίας), που η θητεία του είναι μονοήμερη, ακριβώς γιατί είναι φορτωμένος με πλήθος αρμοδιότητες.

Αρχή έκτη. Όσοι άσκησαν κάποιο εκτελεστικό-διοικητικό λειτούργημα ευθυνοδοτούν σε πολυπρόσωπο κληρωτό σώμα. Όλες οι αποφάσεις υπόκεινται σε έφεση στην Ηλιαία, η οποία είναι το ανώτατο δικαστήριο και δικάζει είτε πρωτόδικά είτε κατ' έφεση. Τις αποφάσεις της Ηλιαίας μόνο η Εκκλησία του Δήμου μπορεί να τις ακυρώσει.

Αρχή έβδομη. Οι μικροδιαφορές λύνονται από τους κατά δήμους (κληρωτούς και ενιαύσιους φυσικά) δικαστές ή με διαιτησία. Οι διαιτητές κληρώνονται κι αυτοί κάθε χρόνο ανάμεσα σε όσους έχουν κλείσει τα 60. Κάθε   απόφαση   των   κατά δήμους δικαστών, που μετά τον Αριστείδη δεν ήταν πια κινητοί, και των διαιτητών δύναται να δικαστεί και κατ' έφεση, αν το θελήσει ένας από τους δύο διάδικους.

Αρχή όγδοη. Τα κληρωτά αξιώματα της εκτελεστικο-διοικητικής δεν ξαναασκούνται από το ίδιο πρόσωπο` εξαιρείται η βουλευτεία. Στη βουλευτεία είναι δυνατό να ξανακληρωθεί κανείς για μια χρονιά ακόμη αλλά μόνο με τον όρο πως όλοι οι πολίτες το έχουν ασκήσει. Τρίτη χρονιά δεν κληρώνεται κανείς ποτέ ούτε στη βουλευτεία.

          Τα αιρετά αξιώματα είναι ελάχιστα: οι 10 στρατηγοί και  κάποιοι άλλοι αξιώματούχοι. Από αυτούς μόνο οι στρατηγοί είχαν  πολιτική δύναμη. Οι 10 στρατηγοί, επειδή ακριβώς είναι αιρετοί, βρίσκονται πάντα κάτω από τον διαρκή και εξονυχιστικό έλεγχο της Εκκλησίας του Δήμου και είναι ανακλητοί.

Αρχή ένατη. Η ευθύνη είναι ατομική για κάθε τι καλό ή κακό. Κάθε πολίτης έχει δικαίωμα και καθήκον να μην επιτρέψει την καταπάτηση των δημοκρατικών αρχών.

Αρχή δεκάτη. Δεν υπήρχε περίπτωση να περιοριστούν τα πολιτικά δικαιώματα λόγω κατάστασης πολιορκίας. Ο θεσμός της «κατάστασης πολιορκίας» είναι άγνωστος για το Ελληνικό Δίκαιο.

 

Οι πολιτικές αρχές του Κοινοβουλευτισμού συμπεραίνονται βασικά από τα σύγχρονα Συντάγματα και τους νόμους.

 

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟΥ

 

          Η γενική πολιτική αρχή είναι ότι ο Λαός, το σύνολο των πολιτών,  είναι το ανώτατο πολιτειακό όργανο. Αυτό θεωρητικά, τυπικά μονάχα. Πρώτα γιατί στον Κοινοβουλευτισμό ο Κυρίαρχος Λαός λαμβάνεται υπόψη μόνο, όταν ψηφίζει, κι έπειτα γιατί  στον Κοινοβουλευτισμό υπάρχει πληθώρα κομμάτων, σωματείων και άλλων ομάδων-πηγών εξουσίας. Ιδιαίτερο άρθρο στα Συντάγματα προστατεύει το δικαίωμα της συνεταίρισης. Αυτές οι ομάδες-πηγές εξουσίας είναι οι συνιστώσες που αποτελούν τη  συνισταμένη της κεντρικής εξουσίας, Δηλαδή, ενώ στη Δημοκρατία μοναδική πηγή εξουσίας είναι ο Δήμος-Λαός, στον Κοινοβουλευτισμό, ο Λαός σαν πηγή εξουσίας παρακάμπτεται μέσω των πολυπληθών ομάδων-πηγών εξουσίας. Οι ομάδες αυτές εξασφαλίζουν την εξουσία τους με την εκλογή.

          Και βέβαια στην πράξη ανώτατο πολιτειακό όργανο είναι ο Πρόεδρος της «Δημοκρατίας» στην Προεδρική «Δημοκρατία» και ο Πρωθυπουργός στην Προεδρευόμενη «Δημοκρατία».

          Από όλα αυτά απορρέουν και συγκεκριμενοποιούνται οι ακόλουθες επιμέρους πολιτικές αρχές:


 

Αρχή πρώτη. Κύριος τρόπος για την ανάδειξη των ανώτατων και πολλών ανώτερων αρχών είναι η εκλογή. Συνηθίζεται όμως και ο διορισμός.

          Επειδή ακριβώς οι άρχοντες είναι αιρετοί επιτρέπεται η επανεκλογή.

Αρχή δεύτερη. Φαινομενική  διάκριση των τριών λειτουργιών της εξουσίας. Επιτρέπεται η διθεσία-διαρχία στη διοικητικο- εκτελεστική λειτουργία της εξουσίας.

Αρχή τρίτη. Τα πολιτειακά όργανα είναι, κατά κανόνα, μονοπρόσωπα και δε λογοδοτούν ποτέ.

Αρχή τέταρτη. Επαγγελματοποίηση στην άσκηση της εξουσίας, ειδικά στη  δικαστική λειτουργία.

Αρχή πέμπτη. Οικογενειοποίηση στην άσκηση της εξουσίας (νομενκλατούρα).

Αρχή έκτη. Η ευθύνη  είναι  ατομική. Κάθε πολίτης έχει δικαίωμα και καθήκον να μην επιτρέψει την καταπάτηση των δημοκρατικών αρχών.

Αρχή έβδομη. Υπάρχει ο θεσμός της «κατάστασης πολιορκίας». Ο θεσμός της «κατάστασης πολιορκίας», η Συνταγματική Δικτατορία, είναι ρωμαϊκός (Salus populi suprema lex esto. Η σωτηρία του λαού να είναι ο ύψιστος νόμος.) και υπάρχει στα σύγχρονα συντάγματα. Στο Ελληνικό Σύνταγμα του 75/86 η Συνταγματική Δικτατορία θεσπίζεται με το άρθρο 48. 

Γενική παρατήρηση είναι η ακόλουθη: Ενώ στη Δημοκρατία η εξουσία βρίσκεται στα χέρια όλων των πολιτών οργανωμένων στην μοναδική ομάδα-πηγή εξουσίας, το Δήμο-Λαό, στον Κοινοβουλευτισμό ο Δήμος-Λαός προσπάθησε και με βίαια μέσα στο παρελθόν και προσπαθεί με μέσα πιο ειρηνικά και νόμιμα στη σύγχρονη εποχή να φτάσει τη Δημοκρατία και να αποσπάσει από την κεντρική εξουσία τα κανονικά του δικαιώματα και να αποκατασταθεί σ' αυτά. Αυτό άλλωστε σημαίνει και ο όρος δημοκρατικά δικαιώματα.

          Θα τον αφήσουν άραγε να το καταφέρει αυτό;

          Σαν   απότοκο   των   πολιτικών αρχών του Κοινοβουλευτισμού έρχεται η ακόλουθη ιεράρχηση των λειτουργιών της εξουσίας: α) Διοικητικο-Εκτελεστική. β) Νομοθετική, γ) Δικαστική.

          Αν πούμε πως στον Κοινοβουλευτισμό η Διοικητικο-Εκτελεστική «καπελώνει» τις δύο άλλες λειτουργίες, δε θα πέφταμε έξω.            

         Σαν συμπέρασμα της τέταρτης και της έκτης πολιτικής αρχής βγαίνει το ότι η ιεραρχία των τριών λειτουργιών της εξουσίας στη Δημοκρατία είναι: α) Νομοθετική, β) Δικαστική, γ) Εκτελεστικο-Διοικητική.

 

Αλέκανδρος Κόντος

 

 

 

 

 

Νόμοι
Ποινές - Δικαιώματα
Κοινωνική - Οικονομική Πολιτική
Σοφιστική Σχολή
Συνδρομές - Εισφορές


Επιστροφή